سود نقدی هر سهم (DPS) چیست؟ با نمونه واقعی
تیم تحلیل بنیادی فاندای · · ۸ دقیقه مطالعه
سود نقدی هر سهم چه مبلغی است، چه فرقی با سود هر سهم دارد و نسبت تقسیم سود و بازده نقدی سهم چطور حساب میشوند؟ پاسخ با ارقام کدال فولاد و سیمان تهران.
سود نقدی هر سهم فولاد مبارکه اصفهان برای سال مالی ۱۴۰۴ فقط ۵۵ ریال شد، در حالی که سود خالص هر سهم همان سال ۵۱۹ ریال بود؛ یعنی مجمع تنها ۱۰٫۶٪ از سود را به شکل پول نقد میان سهامداران تقسیم کرد. بر پایه صورتهای مالی جداگانه و حسابرسیشده این شرکت در کدال و مصوبه مجمع ۲۹ تیر ۱۴۰۵، هر دو رقم به یک سال مالی تعلق دارند و نسبتشان نشان میدهد شرکت چه سهمی از سودش را بیرون داده است. همین نسبت چند پرسش آشنا را پیش میآورد: سود نقدی هر سهم (DPS) چیست، با سود هر سهم (EPS) چه فرقی دارد و چرا شرکتها همه سود را تقسیم نمیکنند؟
سود نقدی هر سهم (DPS) چیست و چه کسی آن را تعیین میکند؟
سود نقدی هر سهم (DPS) مبلغی به ریال است که مجمع عمومی برای هر سهم از سود شرکت تصویب میکند. شرکت همان مبلغ را به حساب سهامداران واریز میکند و مبلغ برای هر سهم عادی یکسان است.
هیئتمدیره پیشنهاد تقسیم سود را آماده میکند و رأی نهایی با سهامداران حاضر در مجمع است. نتیجه در اطلاعیه تصمیمات مجمع در سامانه کدال منتشر میشود و همانجا مبلغ ریالی هر سهم و تاریخ پرداخت را میبینید.
DPS رقم یک سهم است، نه کل پولی که شرکت میدهد؛ پس بدون قیمت سهم یا سود هر سهم، برای مقایسه شرکتها چیزی نمیگوید. DPS فقط پول نقد را میشمارد و اگر شرکت به جای پول سهم تازه بدهد، آن سهم در سود نقدی نمیآید. کنار هر DPS سه چیز را یادداشت کنید: سال مالی که مبلغ به آن تعلق دارد، تاریخ مجمع و تاریخ پرداخت. تاریخچه هر سال و تاریخ هر مجمع را در صفحه سود نقدی و مجمع فولاد کنار هم میبینید.
تفاوت DPS و EPS چیست؟
EPS سود خالص هر سهم را در یک سال مالی نشان میدهد و DPS همان بخشی است که مجمع به شکل پول نقد به سهامدار میدهد.
شرکت EPS را در صورت سود و زیان حسابرسیشدهاش در کدال گزارش میکند. توضیح کامل آن در سود هر سهم (EPS) چیست آمده و ریشهاش در صورت سود و زیان است. سه تفاوت اصلی این دو رقم را از هم جدا میکند:
منبع: EPS از صورت سود و زیان میآید و DPS از مصوبه مجمع.
زمان: سال مالی فولاد ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ تمام شد، مجمع ۲۹ تیر ۱۴۰۵ برگزار شد و پرداخت ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ بود؛ پس DPS چند ماه دیرتر از EPS معلوم میشود.
ماهیت: EPS سودی است که شرکت ساخته، حتی اگر هنوز نقد نشده باشد؛ DPS پولی است که واقعاً از شرکت خارج میشود.
اگر فقط EPS را ببینید، نمیدانید چقدر از آن به سهامدار رسیده است. اگر فقط DPS را ببینید، نمیدانید مبلغ بخش بزرگی از سود است یا تکه کوچکی از آن. برای همین هر دو را کنار هم میخوانند و نسبتشان را میگیرند.
نسبت تقسیم سود چطور حساب میشود؟
نسبت تقسیم سود حاصل تقسیم سود نقدی هر سهم بر سود خالص هر سهم همان سال مالی است که به درصد نوشته میشود.
پایه محاسبه باید یکی باشد: DPS مجمع ۲۹ تیر ۱۴۰۵ درباره سال مالی ۱۴۰۴ است، پس مخرج هم سود خالص هر سهم همین سال مالی است. بر پایه صورت سود و زیان جداگانه و حسابرسیشده فولاد در کدال، سود خالص هر سهم این شرکت در سال مالی ۱۴۰۴ برابر ۵۱۹ ریال بود و ۵۵ ریال از آن به سهامدار رسید؛ نسبت تقسیم سود ۱۰٫۶٪ میشود.
فولاد مبارکه اصفهان: DPS تقسیم بر EPS
سیمان تهران: DPS تقسیم بر EPS
سیمان تهران در همان سال مالی، طبق صورتهای مالی جداگانه و حسابرسیشده در کدال، ۱٬۸۲۷ ریال سود خالص هر سهم و مطابق مصوبه مجمع ۲۹ تیر ۱۴۰۵ مبلغ ۱٬۵۳۰ ریال سود نقدی داشت؛ نسبت تقسیم سود با همین ۱٬۸۲۷ ریال گردشده ۸۳٫۷٪ میشود؛ صفحه این شرکت در فاندای ۸۳٫۸٪ نشان میدهد، چون سود هر سهم را پیش از گرد کردن به کار میبرد. نسبتی نزدیک به کل سود یعنی شرکت تقریباً همه آنچه ساخته را بیرون داده است، و نسبتی کوچک یعنی بیشتر سود در شرکت مانده است. این نسبت فقط برای شرکت سودده معنا دارد، چون وقتی شرکت زیان کرده، سود خالص هر سهم منفی است و تقسیم بر آن چیزی نمیگوید. این دو شرکت دو سیاست متفاوت دارند و هیچکدام بهخودیخود بهتر نیست، چون نسبت تقسیم سود وقتی معنا دارد که کنار نیاز شرکت به سرمایه خوانده شود. سابقه سالهای دیگر سیمان تهران در صفحه سود نقدی و مجمع سیمان تهران آمده است.
بازده نقدی سهم چیست و با کدام قیمت حساب میشود؟
بازده نقدی سهم حاصل تقسیم سود نقدی هر سهم بر قیمت سهم است و به درصد نوشته میشود.
قیمت هر روز عوض میشود، پس هر بازده نقدی باید تاریخ قیمتش را همراه داشته باشد. بر پایه دادههای TSETMC، قیمت پایانی فولاد در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ برابر ۴٬۹۵۰ ریال بود و ۵۵ ریال تقسیم بر این قیمت ۱٫۱٪ میشود. سیمان تهران در همان روز با قیمت پایانی ۱۷٬۹۸۰ ریال بسته شد؛ ۱٬۵۳۰ ریال تقسیم بر این قیمت ۸٫۵٪ میشود.
فولاد: DPS تقسیم بر قیمت پایانی
سیمان تهران: DPS تقسیم بر قیمت پایانی
| شاخص | فولاد | سیمان تهران |
|---|---|---|
| DPS (ریال) | ۵۵ | ۱٬۵۳۰ |
| EPS (ریال) | ۵۱۹ | ۱٬۸۲۷ |
| نسبت تقسیم سود | ۱۰٫۶٪ | ۸۳٫۷٪ |
| قیمت پایانی ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (ریال) | ۴٬۹۵۰ | ۱۷٬۹۸۰ |
| بازده نقدی سهم | ۱٫۱٪ | ۸٫۵٪ |
بازده نقدی با همان DPS در هر روز عدد دیگری است، چون مخرج قیمت است و قیمت هر روز عوض میشود. برای همین بازده فولاد در جدول فقط برای ۲۰ آبان ۱۴۰۵ معتبر است و بازده سیمان تهران هم فقط برای همان روز. این بازده سود نقدی آخرین سال مالی را به قیمت همان روز نسبت میدهد. برای دیدن قیمت در برابر سود، نسبت قیمت به سود (P/E) را کنارش بگذارید.
اطلاعیه تصمیمات مجمع را در کدال باز کنید و سود نقدی هر سهم را به ریال بنویسید، همراه با سال مالی و تاریخ مجمع.
سود خالص هر سهم (EPS) همان سال مالی را از صورت سود و زیان حسابرسیشده بردارید، نه سال دیگری و نه دوره دوازدهماهه.
DPS را بر EPS تقسیم و حاصل را در صد ضرب کنید تا نسبت تقسیم سود به دست بیاید.
DPS را بر قیمت پایانی یک روز مشخص تقسیم کنید و تاریخ آن قیمت را کنار بازده نقدی بنویسید.
چرا شرکت همه سود را تقسیم نمیکند؟
شرکت بخشی از سود را نگه میدارد تا خرج توسعه، بازپرداخت بدهی یا افزایش سرمایه کند، و این بخش در سود انباشته ترازنامه میماند.
سرمایهگذاری دوباره: کارخانه، تجهیزات و طرحهایی که با پول خود شرکت ساخته میشوند.
بدهی: شرکتی که تسهیلات گرفته، بخشی از سودش را صرف بازپرداخت اصل و هزینه آن میکند.
افزایش سرمایه: مجمع میتواند سود انباشته را به سرمایه تبدیل کند و به جای پول، سهم تازه به سهامدار بدهد.
فولاد نمونه روشنی از این نیازهاست. طبق صورت جریان وجوه نقد حسابرسیشده سال ۱۴۰۴، این شرکت ۳۲٬۷۳۳٫۶ میلیارد تومان برای خرید داراییهای ثابت مشهود پرداخت کرد و ترازنامه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ تسهیلات مالی جاری ۵۶٬۱۴۶٫۵ میلیارد تومان را نشان میدهد. این دو رقم دلیل رسمی تصمیم مجمع نیستند، اما میگویند سودی که شرکت نگه میدارد کار دارد. سود نگهداشتهشده را در ردیف سود (زیان) انباشته ترازنامه میبینید؛ فولاد این ردیف را در ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ برابر ۱۱۴٬۹۲۱٫۰ میلیارد تومان گزارش کرده است. جزئیات بیشتر در تحلیل بنیادی فولاد مبارکه آمده است.
برای ارزیابی این تصمیمها، DPS و EPS چند سال متوالی را کنار هم بخوانید و ببینید سودی که در شرکت مانده، در سالهای بعد در سود خالص هر سهم دیده شده است یا نه. یک سال بهتنهایی این تصویر را نمیسازد، چون یک سرمایهگذاری بزرگ ممکن است چند سال بعد به سود برسد.
سود نقدی هر سهم کی پرداخت میشود و کجا آن را ببینیم؟
تاریخ پرداخت را خود شرکت در کدال اعلام میکند و ممکن است هفتهها یا ماهها بعد از مجمع باشد.
طبق اطلاعیههای کدال، مجمع فولاد ۲۹ تیر ۱۴۰۵ بود و پرداخت ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ انجام شد. سیمان تهران هم در ۲۹ تیر ۱۴۰۵ مجمع داشت، اما تاریخ پرداخت را ۲۵ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد. ترتیب و زمانبندی پرداخت در زمان پرداخت سود سهام توضیح داده شده است و تاریخهای اعلامشده هر شرکت در تقویم سود نقدی فولاد جمع است.
| سال مالی منتهی به | تاریخ مجمع | DPS (ریال) |
|---|---|---|
| ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ | ۲۹ تیر ۱۴۰۵ | ۵۵ |
| ۳۰ اسفند ۱۴۰۳ | ۱۳ مرداد ۱۴۰۴ | ۲۸۰ |
| ۲۹ اسفند ۱۴۰۲ | ۳۰ تیر ۱۴۰۳ | ۴۰۰ |
| ۲۹ اسفند ۱۴۰۱ | ۲۹ تیر ۱۴۰۲ | ۵۰۰ |
| ۲۹ اسفند ۱۴۰۰ | ۲۹ تیر ۱۴۰۱ | ۱٬۷۰۰ |
جدول نشان میدهد DPS ثابت نیست و مجمع هر سال دوباره تصمیم میگیرد: مبلغ از ۱٬۷۰۰ ریال برای سال مالی ۱۴۰۰ تا ۵۵ ریال برای سال مالی ۱۴۰۴ تغییر کرده است. اطلاعیه کامل هر مجمع را در کدال میخوانید.
DPS هر سال یکسان است؟
نه، مبلغ با سودآوری و نیاز مالی شرکت از سالی به سال دیگر عوض میشود. فولاد برای سال مالی ۱۴۰۰ مبلغ ۱٬۷۰۰ ریال و برای سال مالی ۱۴۰۴ مبلغ ۵۵ ریال تصویب کرد.
بازده نقدی بالا یعنی سهم بهتر است؟
نه لزوماً، چون بازده نقدی با پایین آمدن قیمت هم بالا میرود و فقط سود نقدی گذشته را به قیمت امروز نسبت میدهد. برای قضاوت باید پایداری سود و نسبت تقسیم سود را هم دید.
DPS را چرا به ریال مینویسند؟
کدال و اطلاعیههای مجمع مبلغ هر سهم را به ریال اعلام میکنند و قیمت سهم در بورس هم ریالی است. پس DPS و قیمت یک واحد دارند و تقسیم یکی بر دیگری بازده نقدی سهم را میدهد.
نسبت تقسیم سود را با EPS دوازدهماهه حساب کنم؟
نه، مخرج باید سود خالص هر سهم همان سال مالی باشد که مجمع دربارهاش تصمیم گرفته است. EPS دوازدهماهه اخیر دوره دیگری را میسنجد و نسبت را از معنا میاندازد.