صورت سود و زیان چیست و چه کاربردی دارد؟ با نمونه واقعی
تحریریه فاندای · · ۷ دقیقه مطالعه
با نمونه شبریز یاد بگیرید صورت سود و زیان چه چیزی را نشان میدهد، چطور محاسبه میشود و گزارش آن را در کدال و فاندای کجا بخوانید.
صورت سود و زیان کارنامه مالی عملکرد یک شرکت در یک بازه زمانی معین است که نشان میدهد درآمدها پس از کسر هزینهها چگونه به سود یا زیان خالص تبدیل می‌شوند. برای سرمایه‌گذارانی که می‌پرسند صورت سود و زیان چیست و چه کاربردی دارد، این گزارش نقطه آغاز سنجش سودآوری، کنترل هزینهها و ارزیابی توان رقابتی بنگاه اقتصادی به شمار می‌رود.
صورت سود و زیان چیست و چه چیزی را نشان میدهد؟
در پاسخ به این پرسش که صورت سود و زیان چه چیزی را نشان میدهد، می‌توان گفت این گزارش درآمدها و هزینه‌های شناسایی‌شده یک شرکت در یک دوره زمانی مشخص را نشان میدهد. ترازنامه وضعیت مالی شرکت را در لحظه‌ای مشخص ثبت می‌کند، اما صورت سود و زیان مسیر حرکت مالی و توان درآمدزایی شرکت را در بازه سه، شش، نه یا دوازده‌ماهه نشان میدهد.
برای دستیابی به ارقام رسمی هر شرکت بورسی، صورت‌های مالی آن در سامانه کدال منتشر می‌شوند. درک دقیق ارتباط این ارقام با جریان نقد در خواندن صورت‌های مالی در تحلیل بنیادی: آموزش گام‌به‌گام سود و زیان، ترازنامه و جریان نقد به شما کمک می‌کند تا عملکرد نقدینگی را کنار سود دفتری ارزیابی کنید.
تحلیلگران با بررسی این صورت مالی، نسبت‌های سودآوری مانند حاشیه سود ناخالص و حاشیه سود خالص را استخراج می‌کنند تا سهم سود از هر ریال درآمد عملیاتی مشخص شود. همچنین سود هر سهم پایه در صورت سود و زیان، حاصل تقسیم سود خالص متعلق به سهام‌داران عادی بر میانگین موزون تعداد سهام عادی دوره است و با سود هر سهم دوازده‌ماهه (EPS TTM) تفاوت دارد.
در فاندای داده‌های سود و زیان را کنار متغیرهای تاریخی ثبت می‌کنیم تا مقایسه روندها ساده باشد. برای نمونه، بررسی دقیق ساختار مالی پالایش نفت تبریز در صفحه پالایش نفت تبریز امکان‌پذیر است.
صورت سود و زیان شامل چه مواردی است؟
برای بررسی اینکه صورت سود و زیان شامل چه مواردی است، باید ساختار پلکانی آن را شناخت. این ساختار با درآمد عملیاتی آغاز میشود و پس از لحاظ‌کردن بهای تمام‌شده، سایر درآمدها و هزینهها، هزینه‌های مالی، اقلام غیرعملیاتی و مالیات، به رقم پایانی سود یا زیان خالص می‌رسد.
درآمد عملیاتی، درآمد حاصل از فعالیت اصلی شرکت است و تفاضل آن با بهای تمام‌شده، سود ناخالص را می‌سازد. با کسر هزینه‌های اداری، عمومی و فروش، افزودن سایر درآمدها و کسر سایر هزینهها، سود عملیاتی حاصل میشود که توانمندی هسته اصلی تجارت شرکت را منعکس می‌سازد.
در گام بعد، هزینه‌های مالی ناشی از استقراض و وام‌ها کسر می‌شوند و سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی اثر می‌گذارند تا سود پیش از مالیات شکل بگیرد. پس از کسر مالیات دوره، سود خالص دوره مالی استخراج خواهد شد. جدول زیر اقلام عملکرد پالایش نفت تبریز را بر اساس صورت‌های مالی سالانه حسابرسی‌شده منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ در کدال نشان میدهد.
| سطر صورت سود و زیان | مبلغ |
|---|---|
| درآمدهای عملیاتی | ۲۳۲٬۱۶۱٫۲ |
| بهای تمام شده درآمدهای عملیاتی | -۲۰۳٬۵۸۴٫۷ |
| سود (زیان) ناخالص | ۲۸٬۵۷۶٫۵ |
| هزینه‌های فروش، اداری و عمومی | -۲٬۳۳۰٫۶ |
| سایر درآمدها | ۴٬۱۳۷٫۸ |
| سایر هزینهها | -۱۶۸٫۹ |
| سود (زیان) عملیاتی | ۳۰٬۲۱۴٫۸ |
| هزینه‌های مالی | -۲۵۶٫۱ |
| سایر درآمدها و هزینه‌های غیر عملیاتی | ۱۷٫۷ |
| سود (زیان) عملیات در حال تداوم قبل از مالیات | ۲۹٬۹۷۶٫۴ |
| مالیات سال جاری | -۶٬۰۰۱٫۱ |
| سود (زیان) خالص | ۲۳٬۹۷۵٫۳ |
بر اساس صورت مالی حسابرسی‌شده شبریز در کدال، سود خالص شرکت در سال مالی ۱۴۰۴ معادل ۲۳٬۹۷۵٫۳ میلیارد تومان بوده است.
صورت سود و زیان چگونه محاسبه میشود؟
اینکه صورت سود و زیان چگونه محاسبه میشود به چند گام بازمی‌گردد: ابتدا بهای تمام‌شده از درآمد عملیاتی کم میشود تا سود ناخالص به دست آید؛ سپس هزینه‌های فروش، اداری و عمومی و سایر هزینهها کسر و سایر درآمدها اضافه می‌شوند تا سود عملیاتی تشکیل شود و در پایان با لحاظ‌کردن هزینه‌های مالی، اقلام غیرعملیاتی و مالیات، سود خالص استخراج میشود.
در محاسبات زیر، گام‌های ثبت سود سالانه بر اساس صورت مالی حسابرسی‌شده سال ۱۴۰۴ و محاسبه سود دوازده‌ماهه اخیر (TTM) پالایش نفت تبریز بر اساس گزارش‌های مالی کدال را مرور می‌کنیم.
سود ناخالص (میلیارد تومان)
سود عملیاتی (میلیارد تومان)
سود خالص سال مالی ۱۴۰۴ (میلیارد تومان)
سود TTM تا پایان بهار ۱۴۰۵ (میلیارد تومان)
بر اساس صورت سود و زیان سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ در کدال، سود هر سهم پایه شبریز برابر با ۸٬۰۰۲ ریال ثبت شده است. این متغیر سود خالص متعلق به سهام‌داران عادی را بر میانگین موزون تعداد سهام عادی دوره تقسیم می‌کند، در حالی که در فاندای سود هر سهم دوازده‌ماهه (EPS TTM) از تقسیم سود چهار فصل اخیر بر تعداد سهام شرکت بر اساس داده بازار مورخ ۱۴۰۵/۰۷/۰۸ (۳۰ میلیارد سهم) استخراج میشود.
صورت سود و زیان جامع چیست؟
دانستن اینکه صورت سود و زیان جامع چیست، تفاوت سود خالص دوره و سایر اقلام سود و زیان جامع را روشن می‌کند. این صورت مالی شامل سود یا زیان خالص دوره به همراه «سایر اقلام سود و زیان جامع» است؛ اقلامی مانند مازاد تجدید ارزیابی دارایی‌های ثابت که تحقق نیافته‌اند و به شکل مستقیم در حقوق مالکانه ترازنامه می‌نشینند.
پرسش مهم دیگر این است که صورت سود و زیان تلفیقی چیست؟ اگر یک شرکت دارای شرکتهای فرعی و تابعه باشد، صورت سود و زیان تلفیقی درآمدها و هزینه‌های کل گروه را پس از حذف معاملات درونگروهی نشان میدهد. طبق صورت‌های مالی موجود در کدال، شرکت پالایش نفت تبریز گزارش تلفیقی ندارد و تنها صورت مالی جداگانه منتشر می‌کند.
مبادلات با مالکان مانند افزایش سرمایه از محل آورده نقدی یا تقسیم سود سهام در سود و زیان جامع آورده نمی‌شوند. برای آشنایی با جایگاه این صورت‌ها در تحلیل سهام، می‌توانید مقاله تحلیل بنیادی چیست؟ راهنمای کامل تحلیل بنیادی سهام در بورس ایران را مطالعه کنید.
صورت سود و زیان در کدال کجاست؟
بررسی صورت سود و زیان کدال گام نخست در بررسی عملکرد مالی هر نماد است. قیمت پایانی سهام از سایت مدیریت فناوری بورس تهران (TSETMC) دریافت میشود و نسبت قیمت به سود دوازده‌ماهه اخیر (P/E TTM) از تقسیم قیمت پایانی روز بر سود هر سهم دوازده‌ماهه (EPS TTM) به دست می‌آید.
جست‌وجوی اطلاعیه در کدال در سامانه کدال نماد شبریز را جست‌وجو کنید و صورت‌های مالی سالانه یا میان‌دوره‌ای مورد نظر را باز کنید تا صورت سود و زیان استاندارد را ببینید.
بررسی گزارش در فاندای در صفحه صورت سود و زیان پالایش نفت تبریز اقلام درآمدی، بهای تمام‌شده و سود خالص فصلی را کنار یکدیگر مقایسه کنید.
تحلیل حاشیه سود و نمایش دلاری در صفحه حاشیه سود شبریز روند تاریخی حاشیه سود ناخالص و خالص را بسنجید. برای مقایسه دقیق‌تر، می‌توانید صورت‌ها را به هزار دلار با نرخ نیما یا آزاد ببینید؛ در این حالت سود هر سهم (EPS) همچنان به ریال باقی می‌ماند.
در فاندای سود خالص دوازده‌ماهه اخیر (TTM) را بر پایه جمع چهار فصل اخیر می‌سنجیم. برای نماد شبریز، سود خالص دوازده‌ماهه منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ معادل ۲۸٬۹۸۱٫۸ میلیارد تومان است که از جمع سود سه فصل آخر سال ۱۴۰۴ و فصل بهار ۱۴۰۵ به دست آمده است.
سرمایه‌گذاران با مراجعه به بخش فیلترها در فاندای می‌توانند شرکتهای بازار را بر مبنای حاشیه سود یا رشد مبلغ فروش گزارش فعالیت ماهانه غربال کنند. داده‌های گذشته ابزاری برای درک عملکرد شرکت هستند، اما عملکرد گذشته تضمینی برای سودآوری آینده نخواهد بود.
صورت سود و زیان چیست؟
صورت سود و زیان گزارشی است که درآمدها، هزینهها و سود یا زیان یک شرکت را در یک دوره مشخص، مثلاً سهماهه یا سالانه، نشان میدهد.
صورت سود و زیان تلفیقی چیست؟
گزارشی است که عملکرد مالی شرکت اصلی و شرکتهای فرعی تحت کنترل آن را پس از حذف معاملات درونگروهی در قالب یک واحد اقتصادی واحد نشان میدهد.
چرا سود خالص با جریان نقد شرکت برابر نیست؟
صورت سود و زیان بر پایه حسابداری تعهدی تهیه میشود: درآمد هنگام تحقق فروش و هزینه هنگام ایجاد تعهد ثبت میشود، حتی اگر وجه نقد هنوز دریافت یا پرداخت نشده باشد. برای دیدن پول نقد واقعی، صورت جریان وجوه نقد را کنار آن بخوانید.
| سهماهه منتهی به | سود خالص سهماهه (میلیارد تومان) |
|---|---|
| شهریور ۱۴۰۳ | ۲٬۱۴۲٫۱ |
| آذر ۱۴۰۳ | ۲٬۲۵۳٫۸ |
| اسفند ۱۴۰۳ | ۴٬۰۷۱٫۹ |
| خرداد ۱۴۰۴ | ۴٬۶۳۲٫۳ |
| شهریور ۱۴۰۴ | ۴٬۳۷۷٫۱ |
| آذر ۱۴۰۴ | ۸٬۱۷۳٫۷ |
| اسفند ۱۴۰۴ | ۶٬۷۹۲٫۲ |
| خرداد ۱۴۰۵ | ۹٬۶۳۸٫۸ |
#آموزش بورس #تحلیل بنیادی #صورت‌های مالی