ترازنامه چیست و چه چیزی را نشان میدهد؟ با نمونه واقعی
تحریریه فاندای · · ۸ دقیقه مطالعه
با شناخت اقلام ترازنامه و تفاوت آن با صورت سود و زیان، وضعیت مالی شرکت را در یک تاریخ مشخص بخوانید و با نمونه واقعی تمرین کنید.
در پاسخ به اینکه ترازنامه چیست، ترازنامه یا صورت وضعیت مالی گزارشی است که داراییها، بدهیها و حقوق مالکانه شرکت را در یک تاریخ مشخص نشان میدهد و جمع داراییها در آن همیشه برابر جمع بدهیها و حقوق مالکانه است. شما با خواندن این صورت، ترکیب منابع و تعهدات ثبتشده شرکت را بررسی می‌کنید؛ برای مقایسه درست نیز باید تاریخ، واحد نمایش و جداگانه یا تلفیقی بودن گزارش را مشخص کنید.
ترازنامه چیست و چه تفاوتی با صورت سود و زیان دارد؟
ترازنامه وضعیت مالی را در یک تاریخ نشان میدهد؛ صورت سود و زیان، درآمدها، هزینهها و سود یا زیان یک دوره را گزارش میکند. برای پاسخ به پرسش «ترازنامه چیست»، باید تفاوت مانده حساب در روز گزارش با فعالیت طی دوره را بشناسید. تاریخ بالای صورت را بخوانید؛ موجودی نقد یا دریافتنی‌ها به همان روز مربوط است، نه مجموع فعالیت‌های سال.
معادله اساسی حسابداری بیان میکند جمع داراییها برابر جمع بدهیها و حقوق مالکانه است. داراییها منابع اقتصادی ثبتشده شرکت را نشان می‌دهند؛ بدهیها و حقوق مالکانه، ساختار مالی متناظر با آن منابع را مشخص می‌کنند. توازن حسابها به معنی یکسان بودن ماهیت اقلام نیست: دریافتنی تجاری با موجودی نقد تفاوت دارد و پرداختنی تجاری نیز همان تسهیلات مالی نیست.
فرق ترازنامه و صورت سود و زیان چیست؟
تفاوت اصلی، گزارش وضعیت در یک تاریخ در برابر گزارش عملکرد طی یک دوره است. برای پاسخ به «ترازنامه چیست و چه کاربردی دارد»، باید بدانید کدام پرسش را با کدام صورت پاسخ دهید: ترکیب منابع و تعهدات را در ترازنامه بخوانید و درآمدها، هزینهها و سود دوره را در صورت سود و زیان. صورت جریان وجوه نقد نیز دریافتها و پرداختهای نقدی دوره را گزارش میکند؛ بنابراین سود خالص معادل موجودی نقد پایان دوره نیست. هنگام بررسی، پرسش خود را مشخص کنید تا مانده یک حساب را جای عملکرد کل دوره ننشانید.
قدم دوم: ترازنامه شامل چه اقلامی است؟
ترازنامه شامل داراییها، بدهیها و حقوق مالکانه است؛ داراییها و بدهیها به جاری و غیرجاری تفکیک می‌شوند. پس از کنترل تاریخ، ترکیب هر بخش را بخوانید. جمع دارایی جاری بهتنهایی نشان نمی‌دهد چه مقدار از منابع شرکت اکنون نقد است یا برای دریافت آن باید منتظر ماند.
دارایی جاری شامل نقد یا دارایی‌ای است که انتظار می‌رود در چرخه عادی عملیات یا ظرف دوازده ماه پس از تاریخ ترازنامه به نقد تبدیل، فروخته یا مصرف شود؛ بقیه داراییها غیرجاری‌اند. در این بخش، موجودی نقد، دریافتنی‌ها و موجودی مواد و کالا را جداگانه بررسی کنید. عنوان جاری، سرعت نقدشدن یکسانی برای تمام اقلام تعیین نمیکند.
بدهی جاری بدهی‌ای است که انتظار می‌رود در چرخه عادی عملیات یا ظرف دوازده ماه پس از تاریخ ترازنامه تسویه شود؛ بقیه بدهیها غیرجاری‌اند. جمع بدهیها فقط وام نیست و پرداختنی‌ها، مالیات و سود سهام پرداختنی، پیش‌دریافت‌ها، ذخایر و تسهیلات مالی را در بر می‌گیرد. حقوق مالکانه تفاوت جمع داراییها و جمع بدهیهاست؛ سرمایه، اندوختهها و سود انباشته از اجزای آن هستند.
سرمایه در گردش خالص تفاوت داراییهای جاری و بدهی‌های جاری است. برای بررسی ساختار مالی، نسبت بدهی به دارایی را به درصد و نسبت بدهی به حقوق مالکانه را به واحد برابر بخوانید. محاسبات زیر، همین اقلام را در یک تاریخ و با یک مبنا به هم مرتبط می‌کنند.
سرمایه در گردش خالص (میلیارد تومان)
نسبت بدهی به دارایی (درصد)
نسبت بدهی به حقوق مالکانه (برابر)
سرمایه در گردش مثبت فقط مازاد جمع داراییهای جاری بر بدهی‌های جاری را نشان میدهد. برای سنجش نقد در دسترس، باید ترکیب داراییهای جاری را بررسی کنید؛ دریافتنی‌ها و موجودی کالا وجه نقد نیستند.
قدم سوم: ترازنامه در کدال کجاست و توازن آن چگونه کنترل می‌شود؟
ترازنامه را در بخش صورت وضعیت مالی گزارش‌های سالانه و میان‌دوره‌ای ناشران در سامانه کدال پیدا می‌کنید. عنوان گزارش، تاریخ، واحد نمایش و وضعیت حسابرسی را پیش از برداشت ارقام بررسی کنید. سالانه یا میان‌دوره‌ای بودن به دوره گزارش مربوط است؛ ریال، تومان یا دلار واحد نمایش‌اند. عنوان سالانه نیز بهتنهایی به معنی حسابرسی‌شده بودن صورت نیست.
گزارش موردنظر را انتخاب کنید نماد شرکت را جست‌وجو کنید و اطلاعیه صورت مالی مربوط به تاریخ موردنظر را باز کنید. عنوان صورت را بخوانید و جداگانه یا تلفیقی بودن آن را مشخص کنید.
اقلام را در فاندای دنبال کنید در صفحه شرکت، گزارش ترازنامه را باز کنید. ما داده‌های کدال را مرتب و قابل مقایسه می‌کنیم؛ ابتدا اجزای جاری و غیرجاری را بخوانید و سپس به جمع‌ها برسید.
توازن را کنترل کنید جمع داراییها را با جمع بدهیها و حقوق مالکانه تطبیق دهید. برای بررسی اختلاف کوچک در ارقام گرد‌شده، به ارقام با دقت کامل گزارش مراجعه کنید.
| سطر (میلیارد تومان) | سال مالی ۱۴۰۳/۱۲ | سال مالی ۱۴۰۴/۱۲ |
|---|---|---|
| داراییهای ثابت مشهود | ۶٬۱۰۵٫۶ | ۱۹٬۹۶۴٫۱ |
| داراییهای نامشهود | ۱۱٫۲ | ۱۲٫۴ |
| دریافتنی‌های بلندمدت | ۲۶۴٫۷ | ۳۷۰٫۷ |
| سایر داراییها | ۲۰٫۱ | ۸۵٫۶ |
| جمع داراییهای غیرجاری | ۵۴٬۵۶۷٫۶ | ۶۸٬۶۷۳٫۹ |
| سفارشات و پیش پرداخت‌ها | ۱٬۹۲۵٫۶ | ۱٬۵۰۹٫۷ |
| موجودی مواد و کالا | ۴٬۳۸۰٫۳ | ۵٬۲۵۴٫۸ |
| دریافتنی‌های تجاری و سایر دریافتنی‌ها | ۳۴٬۷۴۳٫۴ | ۶۶٬۷۴۲٫۸ |
| سرمایه گذاری‌های کوتاه مدت | ۴٬۷۲۵٫۴ | ۴٬۶۹۴٫۳ |
| موجودی نقد | ۳٬۵۷۴٫۷ | ۸٬۷۹۸٫۷ |
| جمع داراییهای جاری | ۴۹٬۳۴۹٫۲ | ۸۷٬۰۰۰٫۳ |
| جمع داراییها | ۱۰۳٬۹۱۶٫۹ | ۱۵۵٬۶۷۴٫۲ |
| سرمایه | ۴۷٬۶۰۴٫۹ | ۴۷٬۶۰۴٫۹ |
| اندوخته قانونی | ۳٬۱۸۱٫۰ | ۴٬۴۹۶٫۸ |
| سود (زیان) انباشته | ۲۲٬۵۳۷٫۸ | ۳۷٬۲۰۵٫۰ |
| جمع حقوق مالکانه | ۷۳٬۳۲۳٫۷ | ۸۹٬۳۰۶٫۸ |
| ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان | ۳۴۵٫۰ | ۱٬۵۰۱٫۱ |
| جمع بدهی‌های غیرجاری | ۹۰۴٫۰ | ۱٬۹۳۳٫۸ |
قدم چهارم: ترازنامه تلفیقی چیست و چه کاربردی در بورس دارد؟
ترازنامه تلفیقی وضعیت مالی شرکت اصلی و واحدهای تجاری فرعی تحت کنترل آن را در قالب یک واحد اقتصادی نشان میدهد. در مقابل، صورت مالی جداگانه وضعیت خود شرکت اصلی را گزارش میکند و سرمایه‌گذاری در واحدهای فرعی در اقلام مربوط منعکس می‌شود. هنگام خواندن ترازنامه در بورس، نام نماد بهتنهایی مبنای گزارش را مشخص نمیکند؛ عنوان صورت را بخوانید.
برای مقایسه دو تاریخ یا دو شرکت، دامنه گزارش را ثابت نگه دارید. اگر داراییها را از صورت تلفیقی و بدهیها را از صورت جداگانه بردارید، نتیجه محاسبه به هیچ‌کدام از دو صورت تعلق ندارد. یکسان بودن واحد پول نیز تفاوت دامنه را برطرف نمیکند؛ پیش از مقایسه، مبنا و تاریخ هر مجموعه را یادداشت کنید.
ما در فاندای ارقام صورت‌های مالی جداگانه شرکت اصلی را نمایش می‌دهیم؛ رقم تلفیقی در داده‌های این مقاله نداریم. از نبود یک صورت در مجموعه داده پیش روی شما، نبود گزارش برای شرکت را نتیجه نگیرید. برای ادامه بررسی، روند را هم با همان مبنایی بخوانید که اقلام و نسبت‌هایش را محاسبه کرده‌اید.
| سال مالی منتهی به | جمع داراییها (میلیارد تومان) | جمع بدهیها (میلیارد تومان) | جمع حقوق مالکانه (میلیارد تومان) |
|---|---|---|---|
| ۱۴۰۰/۱۲ | ۷۶٬۵۷۲٫۰ | ۱۱٬۷۷۶٫۰ | ۶۴٬۷۹۶٫۰ |
| ۱۴۰۱/۱۲ | ۸۱٬۵۶۰٫۱ | ۱۵٬۰۹۳٫۸ | ۶۶٬۴۶۶٫۳ |
| ۱۴۰۲/۱۲ | ۸۶٬۹۸۳٫۶ | ۱۹٬۵۵۵٫۲ | ۶۷٬۴۲۸٫۴ |
| ۱۴۰۳/۱۲ | ۱۰۳٬۹۱۶٫۹ | ۳۰٬۵۹۳٫۱ | ۷۳٬۳۲۳٫۷ |
| ۱۴۰۴/۱۲ | ۱۵۵٬۶۷۴٫۲ | ۶۶٬۳۶۷٫۵ | ۸۹٬۳۰۶٫۸ |
قدم پنجم: ترازنامه چه چیزی را نشان میدهد و چگونه ارزیابی می‌شود؟
ترازنامه ترکیب داراییها، تعهدات و حقوق مالکانه را نشان میدهد؛ ارزیابی آن به بررسی اجزا و مقایسه هم‌مبنا نیاز دارد. کاربرد پاسخ به پرسش «ترازنامه چیست» در تحلیل، اتصال نسبت‌های ساختار مالی به اقلام سازنده آن‌هاست. تفاوت نسبت شرکت با صنعت، موضوعی برای بررسی ترکیب حساب‌هاست؛ بهتنهایی درباره کیفیت شرکت داوری نمیکند.
| شاخص مالی | پتروشیمی پارس | کل صنعت محصولات شیمیایی |
|---|---|---|
| نسبت بدهی به دارایی | ۴۰٫۱٪ | ۶۵٫۸٪ |
| نسبت بدهی به حقوق مالکانه | ۰٫۶۷ برابر | ۱٫۹۲ برابر |
| نسبت قیمت به ارزش دفتری (P/B) | ۲٫۰۴ برابر | ۵٫۴۶ برابر |
نسبت قیمت به ارزش دفتری (P/B) در فاندای، ارزش بازار تقسیم بر جمع حقوق مالکانه آخرین ترازنامه است. قیمت و تعداد سهام داده‌های بازار را از سایت مدیریت فناوری بورس تهران (TSETMC) می‌گیریم؛ تاریخ بازار را از تاریخ صورت مبنا جدا کنید. نتیجه کاربردی خواندن ترازنامه، اتصال هر نسبت به حساب‌های سازنده آن است: مشخص کنید کدام داراییها پشت جمع دارایی قرار دارند و جمع بدهی از چه تعهداتی تشکیل شده است. سپس برای پرسش درباره عملکرد یا نقد، به صورت مرتبط مراجعه کنید. عدد گذشته تضمین آینده نیست.
ترازنامه چیست و چه اطلاعاتی به سرمایهگذار میدهد؟
ترازنامه یا صورت وضعیت مالی، داراییها، بدهیها و حقوق مالکانه شرکت را در یک تاریخ مشخص نشان میدهد. شما با بررسی اجزای این صورت میتوانید ترکیب داراییهای ثبتشده و تعهدات شرکت را بخوانید؛ جمع داراییها بهتنهایی مقدار نقد در دسترس را مشخص نمیکند.
تفاوت ترازنامه و صورت سود و زیان چیست؟
ترازنامه مانده حسابها را در یک تاریخ گزارش میکند، اما صورت سود و زیان درآمدها، هزینهها و سود یا زیان یک دوره را نشان میدهد. موجودی نقد پایان دوره در ترازنامه با سود خالص دوره یکسان نیست؛ برای بررسی دریافتها و پرداختهای نقدی باید صورت جریان وجوه نقد را بخوانید.
ترازنامه چیست و چرا جمع داراییها با بدهیها برابر نیست؟
طبق معادله اساسی حسابداری، جمع داراییها با مجموع بدهیها و حقوق مالکانه برابر است، نه فقط با بدهیها. حقوق مالکانه تفاوت جمع داراییها و جمع بدهیهاست و سرمایه، اندوختهها و سود انباشته از اجزای آن هستند.
برای خواندن ترازنامه در فاندای از کجا شروع کنیم؟
در صفحه پتروشیمی پارس، گزارش ترازنامه را باز کنید و ابتدا تاریخ، واحد نمایش و مبنای جداگانه صورت را بررسی کنید. سپس دریافتنی‌ها، موجودی کالا و موجودی نقد را جداگانه بخوانید و نسبت‌های بدهی را با اقلام همان تاریخ تطبیق دهید. ما در فاندای داده‌های صورت‌های مالی را مرتب و قابل مقایسه می‌کنیم؛ برای آشنایی با مسیر استفاده از ابزارها، راهنمای استفاده را بخوانید.
#تحلیل بنیادی #ترازنامه #صورت‌های مالی #کدال