حاشیه سود ناخالص چیست؟ آموزش گام‌به‌گام محاسبه و بررسی در فاندای
تیم آموزش فاندای · · ۷ دقیقه مطالعه
آموزش گام‌به‌گام حاشیه سود ناخالص: رقم‌ها را از صورت سود و زیان کدال بردارید، با مثال حساب کنید، عوامل تغییرش را بشناسید و آن را در فاندای فیلتر کنید.
حاشیه سود ناخالص نسبتی است که نشان می‌دهد چند درصد از درآمد عملیاتی شرکت، پس از کسر بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی، باقی می‌ماند. عدد آن را از ردیف‌های بالای صورت سود و زیان کدال می‌گیرید و در فاندای روند فصلی‌اش را می‌بینید.
حاشیه سود ناخالص چیست و چگونه محاسبه میشود؟
حاشیه سود ناخالص یعنی سود ناخالص تقسیم بر درآمد عملیاتی، به درصد. طبق استاندارد حسابداری شماره ۱ به نقل از سازمان بورس و اوراق بهادار، سود ناخالص فقط از کسر بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی از درآمدهای عملیاتی به دست می‌آید.
گام اول محاسبه سود ناخالص است؛ گام دوم تقسیم آن بر درآمد عملیاتی و ضرب در ۱۰۰. مخرج درآمد عملیاتی است و هر درآمد فعالیت اصلی شرکت را می‌گیرد، نه فقط فروش کالا.
سود ناخالص
حاشیه سود ناخالص (درصد)
سود ناخالص (میلیارد تومان)
حاشیه ناخالص (درصد)
سود ناخالص بخش بازرگانی (میلیون ریال)
حاشیه ناخالص (درصد)
عدد ۵٫۶۷ با گرد کردن به یک رقم اعشار میشود ۵٫۷٪، یعنی همان رقم افشای شرکت. این رقم فقط برای بخش بازرگانی است و حاشیه کل شرکت نیست.
رقم‌های لازم برای این نسبت را از کدال کجا پیدا کنیم؟
هر دو رقم لازم بالای صورت سود و زیان‌اند: ردیف «درآمدهای عملیاتی»، بعد ردیف «بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی» و بلافاصله بعد از آن «سود ناخالص».
صورت سود و زیان را از سامانه کدال بردارید. همان صورت را در فاندای هم می‌بینید: در بخش گزارش‌های صفحه شرکت، با عنوان صورت سود و زیان، برای شرکت‌هایی که این گزارش را منتشر کرده‌اند.
صورت و دوره را مشخص کنید. بالای صورت نوشته شده گزارش جداگانه است یا تلفیقی و دوره‌اش سه‌ماهه، شش‌ماهه، نه‌ماهه یا سالانه است. گزارش‌های میان‌دوره‌ای تجمعی‌اند؛ رقم شش‌ماهه جمع دو فصل است، نه فقط فصل دوم.
درآمد عملیاتی را پیدا کنید. این ردیف در ابتدای صورت می‌آید و درآمد فعالیت اصلی شرکت را نشان می‌دهد. همین رقم مخرج نسبت است.
بهای تمامشده را بخوانید. ردیف «بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی» پیش از سود ناخالص کسر میشود. تفاضل این دو ردیف را حساب کنید و با ردیف سود ناخالص بسنجید.
هزینههای بعدی را وارد نکنید. هزینههای عمومی، اداری و فروش بعد از سود ناخالص می‌آیند و بر سود عملیاتی اثر می‌گذارند، نه بر حاشیه ناخالص.
تفاوت سود ناخالص با سود عملیاتی و سود خالص چیست؟
سود ناخالص نخستین پله صورت سود و زیان است و فقط بهای تمامشده را از درآمد عملیاتی کم می‌کند؛ سود عملیاتی و سود خالص پله‌های بعدی‌اند و اقلام بیشتری را وارد حساب می‌کنند.
| سطح سود | چه چیزی اعمال میشود | مخرج حاشیه |
|---|---|---|
| سود ناخالص | بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی از درآمد عملیاتی کسر میشود | درآمد عملیاتی |
| سود عملیاتی | هزینههای فروش، اداری و عمومی کسر میشود و اثر سایر درآمدها و هزینههای عملیاتی هم اعمال میشود | درآمد عملیاتی |
| سود خالص | هزینه مالی، سایر اقلام غیرعملیاتی (هم درآمد و هم هزینه) و مالیات اعمال میشود | درآمد عملیاتی |
تفاوت این سطح‌ها فقط از کسر هزینه نیست. در هر مرحله هم هزینه‌ها و هم درآمدهای دیگر همان مرحله وارد میشود؛ مثلاً سایر درآمدهای عملیاتی به سود عملیاتی اضافه میشود. چون مخرج هر سه حاشیه یکی است، آنها در یک دوره با هم قابل مقایسه‌اند.
فاندای حاشیه ناخالص TTM و حاشیه سود خالص TTM را نشان می‌دهد. TTM یعنی دوازده‌ماهه اخیر: سود چهار فصل آخر گزارش‌شده تقسیم بر درآمد عملیاتی همان چهار فصل، به درصد. حاشیه عملیاتی را از صورت کدال خودتان حساب کنید و با این دو یکی نگیرید.
چه عواملی حاشیه سود ناخالص شرکت‌های تولیدی را تغییر می‌دهند؟
نرخ فروش و بهای تمامشده دو عاملی‌اند که حاشیه را جابه‌جا می‌کنند: اولی در درآمد عملیاتی می‌نشیند و دومی از آن کسر میشود. در مثال فرضی بالا، اگر بهای تمامشده به ۸۰۰ میلیارد تومان برسد و درآمد ۱٬۰۰۰ بماند، حاشیه به ۲۰٪ می‌رسد؛ این افت را فقط نرخ فروش بالاتر یا بهای تمامشده کمتر جبران می‌کند.
گزارش خبری سنا رشد بهای تمامشده، تغییر نرخ خوراک و محدودیت‌های انرژی فصلی را از عوامل نوسان و کاهش حاشیه در صنایع تولیدی و کامودیتی‌محور می‌داند. این عوامل فقط درباره همین صنایع گفته شده‌اند، نه همه صنایع.
اگر حاشیه ناخالص یک شرکت ناگهان جابه‌جا شد، سراغ افشاهای همان نماد در کدال بروید؛ شرکت‌ها گاهی علت تغییر نرخ فروش یا بهای تمامشده را در توضیحات خود میآورند. هم‌زمان بودن دو تغییر به این معنا نیست که یکی علت دیگری است.
روند حاشیه ناخالص و فیلتر آن در فاندای را چگونه بررسی کنیم؟
روند حاشیه ناخالص یک شرکت در زبانه حاشیه سود صفحه آن در فاندای است و فیلتر، شرکت‌ها را بر پایه مقدار دوازده‌ماهه اخیر (TTM) کنار هم می‌گذارد.
گام اول: صفحه شرکت را باز کنید. صفحه نماد دلخواه، مثلاً غشوکو، را باز کنید و به زبانه حاشیه سود بروید. تاریخچه فصلی حاشیه ناخالص و خالص در همین زبانه رایگان است. بدون ورود دو سال آخر را می‌بینید؛ برای کل تاریخچه وارد حساب خود شوید یا ثبت‌نام کنید.
گام دوم: فصل‌ها را کنار هم بخوانید. حاشیه ناخالص هر فصل را با فصل قبل مقایسه کنید و ببینید بالا رفته، پایین آمده یا تقریباً ثابت مانده است.
نمودار این زبانه فقط تغییر حاشیه‌ها را از فصلی به فصل دیگر نشان می‌دهد و درباره کیفیت سود چیزی نمی‌گوید. اگر حاشیه از یک فصل به فصل بعد جهش کرده، علتش را در افشاهای همان نماد جست‌وجو کنید.
گام سوم: فیلتر را بسازید. در صفحه فیلترها خانواده نسبت‌های مالی را انتخاب کنید و حاشیه سود ناخالص TTM را بردارید. عملگر «بیشتر از» و یک عدد، مثلاً ۲۰ (درصد)، وارد کنید؛ این عدد فقط نمونه است.
گام چهارم: جدول نتیجه را مرتب کنید. روی ستون حاشیه ناخالص بزنید تا شرکت‌ها از بیشترین به کمترین حاشیه بیایند.
گام پنجم: محدودیت فیلتر را بدانید. بدون خرید بسته، فیلتر یک شرط اجرا می‌کند؛ ترکیب چند شرط در بسته فیلترهای چندگانه است که در تعرفه‌ها می‌بینید. نتیجه فقط یک فهرست برای مقایسه است؛ هر نماد را در صفحه خودش و در کدال بررسی کنید.
معنای یک حاشیه به دوره، نوع صورت (جداگانه یا تلفیقی) و عوامل پشت نرخ فروش و بهای تمامشده بستگی دارد. تغییر حاشیه فقط توصیف گذشته است و عدد گذشته آینده را تضمین نمی‌کند. برای شروع، تاریخچه حاشیه یکی از نمادهای واچ‌لیست خودتان را در فاندای باز کنید و رقم‌های آن را با صورت سود و زیان کدال مقایسه کنید؛ بعد با فیلتر ببینید همان نسبت در شرکت‌های دیگر چقدر است.
حاشیه ناخالص منفی یعنی چه؟
یعنی بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی از درآمد عملیاتی بیشتر بوده است. در این حالت سود ناخالص منفی است و حاشیه هم منفی میشود.
برای محاسبه این نسبت چه رقمهایی از کدال لازم است؟
دو ردیف: «درآمدهای عملیاتی» و «بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی». سود ناخالص را هم میتوانید از ردیف زیر آنها بخوانید و با تفاضل خودتان بسنجید.
هزینههای اداری و فروش در سود ناخالص حساب میشوند؟
خیر. هزینههای فروش، اداری و عمومی بعد از سود ناخالص کسر میشوند و فقط حاشیه عملیاتی را پایین میآورند.
#آموزش تحلیل بنیادی #حاشیه سود ناخالص #صورت سود و زیان #فیلتر سهام #نسبت‌های مالی #کدال