سهام بنیادی چیست؟ راهنمای پنج‌گام شناسایی سهام بنیادی در بورس تهران
تحریریه فاندای · · ۷ دقیقه مطالعه
سهام بنیادی سهمی است که ارزشش با سود، فروش، جریان نقد و ترازنامه سنجیده می‌شود؛ در پنج گام و با یک مثال عددی یاد می‌گیرید چطور بررسی‌اش کنید.
پاسخ سؤال «سهام بنیادی چیست» این است: سهم شرکتی که ارزش آن را می‌توان با داده‌های گزارش‌شده در کدال، یعنی سود، فروش، جریان نقد و ترازنامه، سنجید. در این راهنما با پنج گام و نسبت‌های P/E TTM، P/B و ROE در بورس تهران سهام بنیادی را بررسی می‌کنید و یک مثال عددی را تا نتیجه ادامه می‌دهیم.
سهام بنیادی چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟
سهام بنیادی سهمی است که ارزش آن با سود، فروش، جریان نقد و ترازنامه شرکت سنجیده می‌شود؛ ملاک، داده شرکت است، نه هیجان بازار.
چنین شرکتی در چند دوره پیاپی سود گزارش می‌کند و فروشش در گزارش فعالیت ماهانه کدال ماه به ماه قابل پیگیری است. جریان نقد عملیاتی‌اش را در صورت جریان وجوه نقد می‌بینید و بدهی‌هایش را در ترازنامه با دارایی‌ها و حقوق مالکانه مقایسه می‌کنید. هر ویژگی را باید با عدد بسنجید، نه با احساس کلی.
در مقابل، سهم سفته‌بازی یا نوسانی سهمی است که تصمیم درباره‌اش بیشتر بر روند قیمت استوار است. این برچسب را فقط با معیار عددی بزنید، مثلاً سود نداشتن در دوره‌های گزارش‌شده یا منفی بودن جریان نقد عملیاتی.
قانون هم به سود شرکت‌ها نگاه مشخصی دارد. طبق ماده ۹۰ قانون تجارت، تقسیم سود و اندوخته بین صاحبان سهام فقط پس از تصویب مجمع عمومی جایز است و در صورت وجود منافع، تقسیم ده درصد از سود ویژه سالانه الزامی است.
سود گزارش‌شده با سود قابل تقسیم نقدی یکی نیست. به گزارش دنیای اقتصاد در ۱۳۹۱/۱۰/۳۰، ناشر باید حداکثر سود قابل تقسیم را با لحاظ نقدینگی و توان پرداخت افشا کند و حسابرس مستقل و بازرس قانونی در بندی جداگانه درباره آن اظهارنظر می‌کند.
چک‌لیست پنج‌گام برای شناسایی سهام بنیادی چیست؟
چک‌لیست پنج‌گام یعنی پنج معیار عددی که هر کدام از یک گزارش کدال خوانده می‌شود. هر گام فقط تغییر را توصیف می‌کند و درباره کیفیت شرکت داوری نمی‌کند.
گام یک: پایداری سود در صورت سود و زیان سود خالص چند فصل و چند سال پشت‌سرهم را کنار هم بگذارید و بشمارید در چند دوره مثبت بوده است، مثلاً چهار فصل از چهار فصل.
گام دو: رشد فروش در گزارش فعالیت ماهانه مبلغ فروش هر ماه را با ماه مشابه سال قبل مقایسه کنید و درصد تغییر را بنویسید.
گام سه: سلامت ترازنامه نسبت بدهی به دارایی را به درصد و نسبت بدهی به حقوق مالکانه را به برابر حساب کنید. آخرین ترازنامه را با ترازنامه سال قبل مقایسه کنید و فقط افزایش یا کاهش را بگویید.
گام چهار: پایداری حاشیه سود حاشیه سود ناخالص و خالص چند فصل را، یعنی سود تقسیم بر درآمد عملیاتی، کنار هم ببینید. معیار، اختلاف بالاترین و پایین‌ترین مقدار بر حسب واحد درصد است.
گام پنج: جریان نقد عملیاتی در کنار سود خالص جریان نقد عملیاتی را از صورت جریان وجوه نقد بردارید و با سود خالص همان دوره بسنجید. معیار روشن، مثبت یا منفی بودن آن و نسبت دو عدد است.
هر پنج گام را در صفحه هر شرکت در فاندای می‌بینید: صورت‌های مالی، گزارش ماهانه و تاریخچه حاشیه سود در زبانه‌های همان صفحه‌اند. مسیر هر گزارش در راهنمای استفاده آمده است.
نسبت‌های مالی سهام بنیادی را چطور حساب کنیم؟
سود TTM و سه نسبت اصلی، یعنی P/E TTM، P/B و ROE TTM، با چند عدد از صورت سود و زیان، ترازنامه و یک قیمت پایانی حساب می‌شوند.
گام اول: سود و سود هر سهم دوازده‌ماهه
گزارش‌های میان‌دوره‌ای کدال تجمعی‌اند؛ پس سود دوازده‌ماهه اخیر (TTM) برابر است با سود سال قبل به‌علاوه سود شش‌ماهه امسال منهای سود شش‌ماهه سال قبل. سود هر سهم دوازده‌ماهه (EPS TTM) همین سود به ریال است، تقسیم بر تعداد سهام فعلی.
سود TTM (میلیارد تومان)
سود هر سهم دوازده‌ماهه (ریال)
گام دوم: P/E، P/B و ROE
P/E TTM قیمت پایانی را بر EPS TTM تقسیم می‌کند. P/B ارزش بازار را بر حقوق مالکانه می‌سنجد و ROE TTM سود TTM را بر همان حقوق مالکانه.
P/E TTM (برابر)
ارزش بازار (ریال)
P/B (برابر)، ارزش بازار ۴٬۵۰۰ میلیارد تومان
ROE TTM (کسر)
یعنی بازار برای هر ریال سود دوازده ماه گذشته ۱۰ ریال می‌پردازد و سود TTM معادل ۲۵٪ حقوق مالکانه است.
EPS پایه در صورت سود و زیان با EPS TTM یکی نیست: مخرج آن میانگین موزون تعداد سهام دوره است، نه تعداد سهام فعلی. P/E را فقط با EPS همان پایه حساب کنید.
P/E صنعت در فاندای میانگین ساده P/E شرکت‌ها نیست؛ ارزش بازار کل شرکت‌های صنعت تقسیم بر سود خالص کل آن‌هاست. اگر در یک صنعت فرضی ارزش بازار کل ۹٬۰۰۰ و سود خالص کل ۱٬۰۰۰ میلیارد تومان باشد، P/E کل صنعت ۹ است و P/E شرکت «الف» با ۱۰ بالاتر از آن است. مبنای سود را نسبت P/E چیست؟ بازتر توضیح می‌دهد.
چگونه سهام بنیادی را با فیلترهای فاندای جست‌وجو کنیم؟
در صفحه فیلترها شرط‌هایی از نسبت‌های مالی مثل P/E TTM، P/B و ROE و از گزارش ماهانه برای رشد فروش می‌گذارید و فهرست نامزدها را می‌گیرید؛ این فهرست نقطه شروع بررسی است.
گام ۱: دامنه را در «فیلترهای کلی» تعیین کنید بازار را به صنعت، زیر صنعت، نماد شرکت یا یکی از واچ لیست‌های خود محدود کنید تا نتیجه‌ها با هم قابل مقایسه باشند.
گام ۲: شرط نسبت مالی بسازید از خانواده «نسبت‌های مالی» یکی از نسبت‌های P/E TTM، P/B یا ROE را انتخاب کنید، عملگر («بیشتر از»، «کمتر از»، «بیشتر مساوی از» یا «کمتر مساوی از») را بگذارید و عدد را بنویسید. مثلاً با P/E TTM کمتر از ۱۰ فقط شرکت‌هایی می‌مانند که این نسبتشان زیر ۱۰ برابر است. این عدد فقط نمونه آموزشی است.
گام ۳: شرط رشد فروش را از گزارش ماهانه بسازید از خانواده «گزارش ماهانه» پارامتر «مبلغ فروش/ درآمد محقق شده» را بگذارید، نوع مقایسه را «نسبی» و مبدا را «ماه مشابه سال قبل» انتخاب کنید. سطح بررسی کل محصولات یا یک «محصول خاص» و بازار داخلی یا صادراتی است.
گام ۴: شرط‌ها را ترکیب کنید شرط‌های یک گروه با هم اعمال می‌شوند و گروه‌ها با «یا» ترکیب می‌شوند. حساب رایگان یک شرط اجرا می‌کند؛ ترکیب چند شرط در بسته فیلترهای چندگانه است.
گام ۵: نتیجه را مرتب کنید جدول نتیجه تا سه ستون مرتب می‌شود و ترتیب مرتب‌سازی همان ترتیب کلیک شماست؛ مثلاً اول ROE و بعد P/B.
سهام بنیادی را چطور بسنجیم و تصمیم با کیست؟
مسیر بررسی سه قدم دارد: معیارهای عددی، چک‌لیست پنج‌گام همراه نسبت‌ها، و فیلتر برای رسیدن به نامزدها. هر قدم از داده گزارش‌شده در کدال شروع می‌شود و خروجی فیلتر هنوز بررسی نشده است.
در فاندای این داده‌ها را مرتب و قابل مقایسه می‌کنیم: صورت‌های مالی، گزارش ماهانه و نسبت‌های مالی کنار هم در صفحه هر شرکت‌اند و فیلتر همان عددها را روی کل بازار می‌گستراند. فاندای سیگنال نمی‌دهد و قیمت یا سود آینده را پیش‌بینی نمی‌کند؛ تصمیم درباره هر نماد با شماست.
اقدام بعدی روشن است: در صفحه فیلترها یک شرط روی P/E TTM یا ROE بسازید و هر نماد خروجی را در صفحه شرکت باز کنید. صورت سود و زیان، ترازنامه و جریان وجوه نقد را با گزارش همان شرکت در سامانه کدال تطبیق دهید. ویدیوهای غربالگری و خواندن گزارش‌ها در آموزش فاندای است.
عدد گذشته تضمین آینده نیست؛ نتیجه این بررسی فقط توصیف دوره‌های گزارش‌شده است.
سهام بنیادی را با کدام گزارش‌های کدال می‌توان شناخت؟
صورت سود و زیان برای پایداری سود و حاشیه سود، گزارش فعالیت ماهانه برای رشد فروش، ترازنامه برای بدهی و صورت جریان وجوه نقد برای مقایسه جریان نقد عملیاتی با سود خالص.
چرا سود گزارش‌شده همان سود قابل تقسیم نیست؟
سود قابل تقسیم به نقدینگی و توان پرداخت شرکت هم بستگی دارد و ناشر باید حداکثر آن را افشا کند.
آیا هر نماد خروجی فیلتر سهام بنیادی است؟
خیر؛ خروجی فیلتر فقط فهرست نامزدهاست و هر نماد جداگانه با چک‌لیست پنج‌گام بررسی می‌شود.
#تحلیل بنیادی #سهام بنیادی #فیلتر سهام #نسبت‌های مالی #کدال