صورت جریان وجوه نقد چیست؟ با نمونه واقعی
تیم آموزش فاندای · · ۹ دقیقه مطالعه
با صورت‌های مالی حسابرسی‌شده‌ی فولاد مبارکه اصفهان یاد بگیرید صورت جریان وجوه نقد چه بخش‌هایی دارد، چرا با سود خالص فرق میکند و در کدال کجاست.
سود خالص یک شرکت می‌تواند رقمی درشت باشد و با این حال بخشی از آن هیچ‌وقت به شکل پول نقد به حساب شرکت نیاید. اینکه صورت جریان وجوه نقد چیست و چرا باید کنار سود و زیان خوانده شود، با صورت‌های مالی جداگانه‌ی حسابرسی‌شده‌ی فولاد مبارکه اصفهان (نماد فولاد) برای سال مالی منتهی به ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ توضیح داده میشود. رقم‌ها از صورت‌های مالی جداگانه‌ی کدال آمده‌اند یا تفاضل و نسبت دقیق دو رقم آن‌هایند، و منبع و دوره‌ی هر کدام کنارش نوشته شده است.
صورت جریان وجوه نقد چیست و چرا کنار سود خالص خوانده میشود؟
صورت جریان وجوه نقد گزارشی است که ورود و خروج پول نقد شرکت را در یک سال مالی ثبت میکند. صورت سود و زیان بر پایه حسابداری تعهدی نوشته میشود، یعنی فروشی که پولش هنوز وصول نشده هم همان روز درآمد حساب میشود. ترازنامه هم عکسی از یک روز است. پس پاسخ این پرسش‌ها را همین گزارش می‌دهد: پول در طول سال از کجا آمد، کجا رفت و چرا موجودی نقد تغییر کرد.
پیوند سه گزارش را میشود با یک رقم دید. طبق ترازنامه‌ی جداگانه‌ی فولاد، موجودی نقد در ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ به ۳۶٬۹۳۳٫۸ میلیارد تومان رسیده بود و همین رقم در پایین همین گزارش به عنوان مانده‌ی پایان سال آمده است. اگر می‌خواهید جایگاه هر سه گزارش را در تحلیل یک شرکت ببینید، مقاله‌ی خواندن صورت‌های مالی در تحلیل بنیادی را بخوانید.
صورت جریان وجوه نقد شامل چه بخش‌هایی است؟
این گزارش سه بخش دارد: فعالیت‌های عملیاتی، فعالیت‌های سرمایهگذاری و فعالیت‌های تأمین مالی. جدول زیر، سطرهای اصلی گزارش فولاد را از صورت‌های مالی جداگانه‌ی حسابرسی‌شده نشان می‌دهد.
| سطر گزارش | مبلغ |
|---|---|
| نقد حاصل از عملیات | ۱۰۱٬۱۲۸٫۲ |
| پرداختهای نقدی بابت مالیات بر درآمد | -۱۴٬۱۲۵٫۰ |
| جریان خالص ورود نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی | ۸۷٬۰۰۳٫۲ |
| جریان خالص ورود (خروج) نقد حاصل از فعالیت‌های سرمایهگذاری | -۴۳٬۷۸۶٫۱ |
| جریان خالص ورود نقد قبل از فعالیت‌های تأمین مالی | ۴۳٬۲۱۷٫۰ |
| جریان خالص ورود (خروج) نقد حاصل از فعالیت‌های تأمین مالی | -۳۹٬۴۶۲٫۵ |
| خالص افزایش موجودی نقد | ۳٬۷۵۴٫۵ |
| مانده‌ی موجودی نقد در ابتدای سال | ۱۹٬۹۱۲٫۷ |
| تأثیر تغییرات نرخ ارز | ۱۳٬۲۶۶٫۶ |
| مانده‌ی موجودی نقد در پایان سال | ۳۶٬۹۳۳٫۸ |
جریان نقد عملیاتی چه چیزی را نشان می‌دهد؟
جریان نقد عملیاتی پولی است که فعالیت اصلی شرکت، یعنی ساخت و فروش فولاد، پس از پرداخت مالیات به حساب می‌آورد. نقد حاصل از عملیات فولاد در سال ۱۴۰۴ به ۱۰۱٬۱۲۸٫۲ میلیارد تومان رسید و ۱۴٬۱۲۵٫۰ میلیارد تومان مالیات نقدی از آن کسر شد. مالیات پرداخت‌شده از مالیات سال جاری در صورت سود و زیان، یعنی ۱۰٬۳۵۵٫۷ میلیارد تومان، بیشتر بود. پرداخت نقدی مالیات لزوماً با هزینه‌ی همان سال یکی نیست و ممکن است بخشی از مالیات سال‌های قبل را هم شامل شود.
جریان نقد سرمایهگذاری چه چیزی را نشان می‌دهد؟
این بخش پولی را نشان می‌دهد که شرکت برای خرید و فروش دارایی‌های بلندمدت و سرمایه‌گذاری‌ها خرج یا دریافت کرده است. طبق صورت‌های مالی حسابرسی‌شده، فولاد در سال ۱۴۰۴ برای خرید دارایی‌های ثابت مشهود ۳۲٬۷۳۳٫۶ میلیارد تومان، برای تحصیل سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت ۶٬۳۲۶٫۳ میلیارد تومان و برای تسهیلات اعطایی به دیگران ۷٬۷۴۹٫۴ میلیارد تومان پرداخت کرد. پس از احتساب دریافتی‌ها، این بخش ۴۳٬۷۸۶٫۱ میلیارد تومان خروج خالص داشت.
جریان نقد تأمین مالی چه چیزی را نشان می‌دهد؟
بخش سوم می‌گوید شرکت پولش را از کدام طرف‌ها گرفته و به کدام طرف‌ها داده است: وام‌دهندگان و دارندگان اوراق مشارکت از یک سو، سهام‌داران از سوی دیگر. دریافت و بازپرداخت تسهیلات، انتشار اوراق، بهره و سود سهام پرداختی هم، دست‌کم در قالب گزارش فولاد، همین‌جا ثبت میشوند.
این سه بخش چگونه به موجودی نقد پایان سال می‌رسند؟
جریان نقد قبل از تأمین مالی ۴۳٬۲۱۷٫۰ میلیارد تومان بود و پس از کسر ۳۹٬۴۶۲٫۵ میلیارد تومان خروج خالص تأمین مالی، ۳٬۷۵۴٫۵ میلیارد تومان به موجودی نقد افزود. موجودی ابتدای سال ۱۹٬۹۱۲٫۷ میلیارد تومان بود و با اثر ۱۳٬۲۶۶٫۶ میلیارد تومانی تغییرات نرخ ارز، در پایان سال به ۳۶٬۹۳۳٫۸ میلیارد تومان رسید.
تفاوت سود خالص و جریان نقد عملیاتی چیست؟
تفاوت سود خالص و جریان نقد عملیاتی همان فاصله‌ی میان سود ثبت‌شده در دفاتر و پولی است که واقعاً وارد حساب شرکت شده است. بر پایه صورت‌های مالی حسابرسی‌شده، فولاد در سال مالی ۱۴۰۴ سود خالص ۱۰۰٬۳۰۰٫۱ میلیارد تومان ثبت کرد و جریان نقد عملیاتی ۸۷٬۰۰۳٫۲ میلیارد تومان شد؛ یعنی جریان نقد عملیاتی معادل ۸۶٫۷ درصد سود خالص بود و ۱۳٬۲۹۶٫۹ میلیارد تومان از آن کمتر ماند. این نسبت یکی از سنجه‌های کیفیت سود است، اما جریان نقد عملیاتی فولاد بهره‌ی پرداختی را کم نکرده، چون بهره در تأمین مالی ثبت میشود، ولی سود خالص بعد از هزینه‌های مالی آمده است.
برای فهمیدن علت چنین فاصله‌ای باید سراغ ترازنامه رفت. دریافتنی‌های تجاری و سایر دریافتنی‌های فولاد در پایان سال ۱۷۲٬۱۷۵٫۶ میلیارد تومان بود که ۴۶٫۹ درصد درآمد عملیاتی ۳۶۶٬۸۸۶٫۰ میلیارد تومان میشود، و موجودی مواد و کالا ۱۰۰٬۱۶۷٫۳ میلیارد تومان. فروشی که ثبت شده ولی پولش نرسیده در سود هست و در نقد نیست. این دو رقم فقط مانده‌ی پایان سال‌اند؛ اثر آن‌ها بر نقد ۱۴۰۴ را وقتی می‌فهمید که مانده‌ی سال قبل را هم کنارشان بگذارید.
اقلام غیرعملیاتی را هم باید دید. سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی ۳۶٬۵۴۱٫۸ میلیارد تومان به سود خالص فولاد افزوده است و باید پرسید چه بخشی از آن نقد است. یک سال برای قضاوت کافی نیست؛ اگر چند سال پیاپی جریان نقد عملیاتی از سود خالص عقب بماند، دلیلش را در صورت سود و زیان فولاد و ترازنامه‌ی آن بجویید.
جریان نقد آزاد چیست؟
جریان نقد آزاد پولی است که پس از کسر خرید دارایی‌های ثابت از جریان نقد عملیاتی در شرکت می‌ماند. در صورت‌های مالی فولاد سطری با این نام نیست و خودمان آن را از دو سطر می‌سازیم. بر پایه صورت‌های مالی حسابرسی‌شده‌ی سال ۱۴۰۴، جریان نقد عملیاتی ۸۷٬۰۰۳٫۲ میلیارد تومان و خرید دارایی‌های ثابت مشهود ۳۲٬۷۳۳٫۶ میلیارد تومان بود؛ تفاضل این دو، یعنی جریان نقد آزاد، ۵۴٬۲۶۹٫۶ میلیارد تومان میشود.
| شرح | مبلغ |
|---|---|
| سود خالص | ۱۰۰٬۳۰۰٫۱ |
| جریان نقد عملیاتی | ۸۷٬۰۰۳٫۲ |
| جریان نقد عملیاتی به درصد سود خالص | ۸۶٫۷ درصد |
| کسر میشود: خرید دارایی‌های ثابت مشهود | ۳۲٬۷۳۳٫۶ |
| جریان نقد آزاد | ۵۴٬۲۶۹٫۶ |
بهره‌ی ۲۰٬۴۹۴٫۸ میلیارد تومان و سود سهام ۲۷٬۳۸۲٫۱ میلیارد تومانی که فولاد در همان سال پرداخت، در بخش تأمین مالی ثبت شده‌اند و از جریان نقد آزاد کم نشده‌اند. بنابراین این عدد را باید کنار بدهی و تقسیم سود خواند، نه جدا از آن‌ها.
جریان نقد تأمین مالی درباره بدهی و سود سهام چه می‌گوید؟
جریان نقد تأمین مالی نشان می‌دهد شرکت بدهی‌اش را بزرگ‌تر کرده یا کوچک‌تر و چقدر پول به سهام‌داران برگردانده است. طبق صورت‌های مالی حسابرسی‌شده، فولاد در سال ۱۴۰۴ تسهیلات ۱۵۴٬۵۶۶٫۹ میلیارد تومان دریافت کرد و اصل ۱۶۲٬۱۵۶٫۵ میلیارد تومان را پس داد؛ بازپرداخت ۷٬۵۸۹٫۶ میلیارد تومان بیشتر از دریافت شد. اما انتشار اوراق مشارکت هم ۱۶٬۵۱۵٫۸ میلیارد تومان نقد آورد، پس اگر وام و اوراق را با هم بگیرید، پولی که از راه بدهی وارد شد از اصل پس‌داده‌شده بیشتر بود و از این بخش نمی‌شود نتیجه گرفت بدهی کم شده است.
| سطر گزارش | مبلغ |
|---|---|
| دریافت‌های نقدی حاصل از تسهیلات | ۱۵۴٬۵۶۶٫۹ |
| پرداختهای نقدی بابت اصل تسهیلات | -۱۶۲٬۱۵۶٫۵ |
| دریافت‌های نقدی حاصل از انتشار اوراق مشارکت | ۱۶٬۵۱۵٫۸ |
| پرداختهای نقدی بابت سود تسهیلات | -۱۰٬۲۳۴٫۲ |
| پرداختهای نقدی بابت سود اوراق مشارکت | -۱۰٬۲۶۰٫۶ |
| پرداختهای نقدی بابت سود سهام | -۲۷٬۳۸۲٫۱ |
| جریان خالص خروج نقد حاصل از فعالیت‌های تأمین مالی | -۳۹٬۴۶۲٫۵ |
هزینه‌ی این بدهی‌ها نقد پرداخت شد: ۱۰٬۲۳۴٫۲ میلیارد تومان بهره‌ی تسهیلات و ۱۰٬۲۶۰٫۶ میلیارد تومان سود اوراق مشارکت، که روی هم همان ۲۰٬۴۹۴٫۸ میلیارد تومان سود پرداختی بابت استقراض است. در ترازنامه‌ی پایان سال، تسهیلات مالی کوتاه‌مدت ۵۶٬۱۴۶٫۵ و تسهیلات مالی بلندمدت ۲۵٬۲۵۶٫۲ میلیارد تومان بود. ترازنامه می‌گوید چقدر بدهکار است و این بخش می‌گوید در طول سال چقدر گرفته و داده است.
سود سهام نقدی پرداخت‌شده ۲۷٬۳۸۲٫۱ میلیارد تومان بود. مجمع فولاد برای سال مالی ۱۴۰۳ سود نقدی ۲۸۰ ریال هر سهم تصویب کرد و پرداخت آن ۱۶ مهر ۱۴۰۴ بود، یعنی داخل همین سال مالی. با این حال گزارش نمی‌گوید رقم پرداخت‌شده دقیقاً کدام مصوبه یا چه بخشی از آن را در بر می‌گیرد.
صورت جریان وجوه نقد تلفیقی با جداگانه چه فرقی دارد؟
نسخه‌ی جداگانه فقط پول شرکت اصلی را نشان می‌دهد و نسخه‌ی تلفیقی پول کل گروه را. فولاد مبارکه اصفهان هر دو گزارش را در کدال منتشر میکند و رقم‌های این مقاله از صورت‌های مالی جداگانه‌اش آمده است.
در گزارش تلفیقی، وامی که شرکت اصلی به یک شرکت فرعی می‌دهد یا سود سهامی که از آن می‌گیرد حذف میشود و فقط پولی می‌ماند که از گروه بیرون رفته یا به آن آمده است. رقم‌های دو نسخه را با هم جمع یا مقایسه نکنید، و هنگام نقل یک عدد بگویید از کدام نسخه آمده است.
صورت جریان وجوه نقد در کدال کجاست؟
این گزارش در صفحه‌ی صورت‌های مالی هر شرکت در سامانه‌ی کدال دیده میشود، کنار ترازنامه و صورت سود و زیان.
نماد را جست‌وجو کنید در کدال نماد فولاد را بزنید و از میان اطلاعیه‌ها، صورت‌های مالی سالانه یا میان‌دوره‌ای را باز کنید.
نوع صورت مالی را بشناسید بالای صفحه نوشته شده گزارش حسابرسی‌شده است یا نه، سالانه است یا میان‌دوره‌ای، جداگانه است یا تلفیقی. سپس سربرگ جریان وجوه نقد را باز کنید.
همان رقم را در فاندای ببینید صفحه‌ی جریان نقد فولاد سطرهای گزارش را کنار هم نشان می‌دهد، و صورت سود و زیان و ترازنامه همان شرکت برای مقایسه آماده‌اند.
با نسبت‌ها بخوانید سودآوری و بدهی فولاد را در نسبت‌های مالی کنار صنعت و بازار ببینید؛ معنی هر نسبت در نسبت‌های مالی کلیدی آمده است.
برای تصویر کامل‌تر شرکت، تحلیل بنیادی فولاد مبارکه اصفهان را بخوانید و برای مقایسه شرکت‌ها با شرط‌های خودتان از فیلترهای فاندای استفاده کنید.
روش مستقیم و غیرمستقیم در تهیه این گزارش چه فرقی دارند؟
در روش مستقیم دریافتها و پرداختهای نقدی عملیات جدا جدا فهرست میشوند. در روش غیرمستقیم گزارش از سود خالص شروع میکند و با اصلاح اقلام غیرنقدی و تغییر سرمایهی در گردش به جریان نقد میرسد.
آیا جریان نقد عملیاتی منفی همیشه بد است؟
نه همیشه، چون شرکتی که تازه فروش را بالا برده ممکن است موجودی و مطالبات را زودتر از وصول پول بسازد. اما اگر منفی بودن چند دوره ادامه پیدا کند، شرکت برای ادامه‌ی کار باید به وام یا افزایش سرمایه تکیه کند و این را در بخش تأمین مالی می‌بینید.
سود سهام تصویبشده چه زمانی در این گزارش دیده میشود؟
وقتی پول واقعاً پرداخت شود، نه وقتی مجمع آن را تصویب میکند. مجمع ۲۹ تیر ۱۴۰۵ برای سال مالی ۱۴۰۴ سود نقدی ۵۵ ریال هر سهم را تصویب کرد، یعنی ۱۰٫۶ درصد سود خالص هر سهم، و چون پرداخت آن ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ بود، در گزارش سال مالی ۱۴۰۵ مینشیند.
منفی بودن جریان نقد سرمایهگذاری خوب است یا بد؟
منفی بودن آن در شرکتهای تولیدی عادی است، چون شرکت برای ساختن و نگهداشتن داراییهایش پول خرج میکند. پرسش اصلی این است که این خرج از جریان نقد عملیاتی تأمین شده یا از بدهی تازه.