نحوه کشف قیمت در بورس کالا: آموزش گام‌به‌گام از قیمت پایه تا رصد در فاندای
تحریریه فاندای · · ۸ دقیقه مطالعه
قیمت پایه چگونه ساخته می‌شود، حراج بر چه اولویتی اجرا می‌شود و رقابت خریداران را چطور بسنجیم؛ با مثال فرضی و فیلتر بورس کالا در فاندای.
نحوه کشف قیمت در بورس کالا از یک قیمت پایه شروع می‌شود و با رقابت خریداران در حراج به قیمت معامله می‌رسد. در این آموزش گام‌به‌گام می‌بینید قیمت پایه چگونه ساخته می‌شود، با معامله نشدن کالا چه تغییری می‌کند، حراج بر چه اولویتی اجرا می‌شود و رقابت را چگونه می‌سنجید. در پایان همین داده‌ها را در صفحه فیلترهای فاندای رصد می‌کنید.
نحوه کشف قیمت در بورس کالا چرا بر پایه حراج است؟
قیمت کالاهای بورسی در حراج کشف می‌شود، چون قانون خروج کالای پذیرفته‌شده از قیمت‌گذاری دستوری را خواسته و معاملات بورس بر پایه رقابت انجام می‌شود. کشف قیمت یعنی قیمت نهایی از برخورد خریداران و فروشندگان به دست می‌آید، نه از یک دستور اداری. مبنای قانونی این رویکرد ماده ۱۸ قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید است. طبق متن قانون در پایگاه مرکز پژوهش‌های مجلس، مصوب ۲۵ آذر ۱۳۸۸، دولت مکلف است کالای پذیرفته‌شده در بورس کالا را از نظام قیمت‌گذاری خارج کند. پس قیمت چنین کالایی با نرخ‌نامه تعیین نمی‌شود و باید در بازار شکل بگیرد.
اصل دوم رقابتی بودن معامله است. بر اساس مقررات منتشرشده در solh.ir، معاملات بورس همواره بر مبنای رقابت و به روش‌های حراج انجام می‌شود.
حراج به یک نقطه شروع نیاز دارد. این نقطه قیمت پایه است: قیمتی که عرضه کالا از آن آغاز می‌شود و پیشنهاد خریداران با آن سنجیده می‌شود.
قیمت پایه در بورس کالا چگونه تعیین می‌شود؟
قیمت پایه در بورس کالا نقطه شروع حراج است و برای هر گروه کالا با فرمولی جداگانه ساخته می‌شود. نمونه‌ای که منبع دارد، محصولات پتروشیمی است.
طبق گزارش خبرگزاری مهر از دستورالعمل تنظیم بازار که در ۱۳۹۶/۰۹/۲۹ منتشر شد، قیمت پایه از حاصل‌ضرب قیمت فوب خلیج‌فارس در نرخ ارز سامانه سنا و سپس ضرب در ۹۵٪ به دست می‌آید.
قیمت فوب خلیج‌فارس را بردارید قیمت محصول به دلار، مبنای اول محاسبه است.
آن را در نرخ ارز سامانه سنا ضرب کنید قیمت دلاری به ریال تبدیل می‌شود.
نتیجه را در ۰٫۹۵ ضرب کنید عدد به‌دست‌آمده قیمت پایه عرضه است.
قیمت فوب به ریال در هر تن (ریال)
قیمت پایه فرضی در هر تن (ریال)
قیمت پایه در این مثال فرضی ۱۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال در هر تن می‌شود؛ یعنی ۹۵٪ قیمت فوب تبدیل‌شده به ریال.
پیشنهاد خریداران پس از تعیین قیمت پایه آزاد نیست. بر اساس گزارش ره‌آورد ۳۶۵، دامنه نوسان مجاز قیمت پیشنهادی در حراج کالاهایی مثل محصولات پتروشیمی در بازه آغازین مثبت و منفی ۱۰٪ نسبت به قیمت پایه است.
کف بازه (ریال)
سقف بازه (ریال)
اگر کالا معامله نشود، قیمت پایه نوبت بعد چه می‌شود؟
طبق دستورالعمل معاملات بورس کالا، اگر کالا در جلسه عرضه معامله نشود، قیمت پایه نوبت بعد ۵٪ کاهش می‌یابد و اگر معامله زیر ۵۰٪ حجم عرضه انجام شود، این کاهش ۳٪ است.
این قاعده را از نسخه دستورالعمل منتشرشده در سایت سیمان خلیج فارس نقل می‌کنیم. دامنه آن همین دستورالعمل است و به همه کالاها تعمیم نمی‌یابد.
کاهش ۵٪ قیمت پایه (ریال)
قیمت پایه نوبت بعد (ریال)
کاهش ۳٪ قیمت پایه (ریال)
قیمت پایه نوبت بعد (ریال)
در این مثال فرضی، قیمت پایه نوبت بعد در حالت بدون معامله ۹٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال و در حالت معامله زیر نصف حجم ۹٬۷۰۰٬۰۰۰ ریال در هر تن می‌شود.
در گزارش ماهانه، نرخ فروش یک محصول مبلغ فروش همان محصول تقسیم بر مقدار فروش همان محصول در همان ماه است. برای سنجیدن تغییر آن، پایه عرضه همان دوره را کنارش بگذارید.
حراج در بورس کالا چگونه اجرا می‌شود و رقابت چطور محاسبه می‌شود؟
در حراج بورس کالا سفارش‌ها اول بر اساس قیمت و سپس بر اساس زمان ورود اجرا می‌شوند و فاصله قیمت معامله از قیمت پایه، رقابت خریداران را نشان می‌دهد.
طبق همان مقررات، اجرای سفارش‌ها به اولویت قیمت است و اگر قیمت دو سفارش برابر باشد، اولویت زمانی ورود به سامانه ملاک است.
بر اساس مطلب پایگاه حقوقی هیوا، با افزوده شدن حراج هم‌زمان به بازار فیزیکی بورس کالا، مدل‌های حراج سه گونه‌اند: حراج عادی، حراج باز و حراج هم‌زمان.
قیمت پایه اعلام می‌شود عرضه از قیمت پایه آغاز می‌شود و همین قیمت مبنای سنجش پیشنهادهاست.
خریداران پیشنهاد می‌دهند هر خریدار قیمت و مقدار مورد نظرش را در سامانه وارد می‌کند.
سفارش‌ها اولویت می‌گیرند سفارش با قیمت بهتر مقدم است و در قیمت برابر، سفارش زودتر وارد‌شده جلوتر قرار می‌گیرد.
قیمت معامله با قیمت پایه سنجیده می‌شود فاصله قیمت معامله از قیمت پایه را به صورت درصد حساب می‌کنید؛ این عدد درصد رقابت است.
درصد رقابت یعنی قیمت معامله چند درصد بالاتر یا پایینتر از قیمت پایه بسته شده است. این عدد فقط یک معامله گذشته را توصیف می‌کند.
فرمول کلی
تفاضل قیمت معامله و قیمت پایه (ریال)
نسبت تفاضل به قیمت پایه
درصد رقابت (درصد)
معاملات بورس کالا را در فاندای چگونه فیلتر کنیم؟
برای فیلتر معاملات بورس کالا در فاندای، صفحه فیلترها را باز می‌کنید و یک شرط از خانواده بورس کالا می‌سازید. هر گام زیر یک تصمیم در همین صفحه است.
دامنه را با فیلتر کلی مشخص کنید در «فیلترهای کلی» صنعت، زیرصنعت، نماد شرکت یا واچ لیست خود را انتخاب کنید.
خانواده شرط را «بورس کالا» بگذارید دوره را ماهانه یا روزانه تعیین کنید. در دوره روزانه، مقایسه با پایه عرضه انجام می‌شود.
پارامتر و نوع مقایسه را انتخاب کنید پارامتر می‌تواند تعداد یا مقدار فروش، مبلغ فروش یا درآمد محقق‌شده، و نرخ فروش باشد. نوع مقایسه «ساده» یا «نسبی» است.
سطح بررسی و بازار را تعیین کنید بین «کل محصولات» و «محصول خاص» یکی را بگذارید و بازار را داخلی یا صادراتی انتخاب کنید.
عملگر و عدد را وارد کنید یکی از عملگرهای «بیشتر از»، «کمتر از»، «بیشتر مساوی از» یا «کمتر مساوی از» را با یک عدد بنویسید. شرط‌های یک گروه با هم برقرار می‌شوند و گروه‌ها با «یا» ترکیب می‌شوند.
بسته رایگان فیلتر روی اطلاعات معاملات شرکت‌ها در بورس کالا را در حالت «مقایسه ساده» می‌دهد. بر اساس تعرفه‌ها، بسته «فیلترهای مرتبط با بنیاد سهم» حالت‌های «تجمعی» و «ماهانه به تفکیک» را اضافه می‌کند و ماهانه ۵۵۰٬۰۰۰ تومان است؛ بسته «فیلترهای چندگانه» اعمال هم‌زمان چند فیلتر را هم دارد و ماهانه ۶۵۰٬۰۰۰ تومان است. مراحل کار با صفحه فیلترها در راهنمای استفاده هم آمده است.
جمع‌بندی: از قیمت پایه تا رصد در فاندای
بخش‌های این مقاله یک زنجیره‌اند: قانون قیمت را به بازار سپرده، قیمت پایه حراج را آغاز می‌کند و اولویت سفارش‌ها تعیین می‌کند چه کسی زودتر به کالا می‌رسد. اگر معامله انجام نشود یا کم باشد، پایه نوبت بعد پایین می‌آید. فاصله قیمت معامله از پایه هم نشان می‌دهد خریداران چقدر برای کالا رقابت کرده‌اند.
فیلتر فاندای همین زنجیره را روی داده واقعی می‌آورد. فاصله از پایه عرضه فقط معاملات گذشته را توصیف می‌کند و عددی گذشته تضمین آینده نیست. برای ادامه، یک شرط بورس کالا بسازید و شرکت‌های نتیجه را بردارید. سپس گزارش ماهانه همان شرکت را در سامانه کدال باز کنید و مبلغ فروش و مقدار فروش همان محصول را با نرخ فروش فیلتر تطبیق دهید.
نحوه کشف قیمت در بورس کالا با قیمت‌گذاری دستوری چه فرقی دارد؟
در کشف قیمت، قیمت نهایی از برخورد پیشنهاد خریداران و فروشندگان در حراج درمی‌آید. در قیمت‌گذاری دستوری، نهادی اداری نرخ را از پیش تعیین می‌کند.
اگر دو سفارش با قیمت یکسان وارد شوند، کدام اول اجرا می‌شود؟
سفارشی که زودتر وارد سامانه شده مقدم است؛ اجرا اول با اولویت قیمت و در صورت تساوی، با اولویت زمانی انجام می‌شود.
درصد رقابت منفی یعنی چه؟
یعنی قیمت معامله پایینتر از قیمت پایه بسته شده است. فرمول آن تفاضل قیمت معامله و قیمت پایه تقسیم بر قیمت پایه است.
#آموزش #بورس کالا #حراج #فیلتر سهام #قیمت پایه #کشف قیمت